Istota skargi kasacyjnej
Skarga kasacyjna przysługuje jedynie co do ściśle określonych orzeczeń. W postępowaniu procesowym chodzi najczęściej o prawomocny wyrok sądu drugiej instancji albo postanowienie, jeżeli kończy ono postępowanie w sprawie. Już na tym etapie widać, że nie każda przegrana w apelacji otwiera drogę do Sądu Najwyższego. Ustawodawca celowo ograniczył dopuszczalność tego środka, aby trafiły do niego wyłącznie sprawy spełniające określone kryteria.
Kiedy skarga kasacyjna jest dopuszczalna
Przede wszystkim wskazać należy, iż w zakresie możliwości wniesienia skargi kasacyjnej obowiązują progi wartości przedmiotu zaskarżenia. Skarga jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe poniżej 50.000 zł. Jednak w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych poniżej 10.000 zł. Są jednak pewne wyjątki. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia m.in. w sprawach o przyznanie lub wstrzymanie emerytury czy renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Niezależnie od wartości skarga jest też dopuszczalna w sprawach o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną wydaniem prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem. Kodeks przewiduje również liczne wyłączenia, m.in. w sprawach o rozwód, separację, alimenty. Ponadto wyłączenia takie występują w sprawach o czynsz najmu lub dzierżawy, naruszenie posiadania czy w sprawach rozpoznanych w postępowaniu uproszczonym. W postępowaniu nieprocesowym skarga kasacyjna co do zasady przysługuje od postanowienia sądu drugiej instancji co do istoty sprawy. Jest ona także dopuszczalna od rozstrzygnięć o odrzuceniu wniosku i umorzeniu postępowania kończących sprawę, w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej.
Podstawy wniesienia skargi kasacyjnej
Skarga kasacyjna może opierać się wyłącznie na określonych podstawach. Te podstawy zachodzą przy naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeśli uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest natomiast dopuszczalne budowanie skargi na zarzutach dotyczących ustaleń faktycznych lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi przyjętymi w zaskarżonym orzeczeniu. Ma to ten skutek, że sąd ten bada wyłącznie to, czy doszło do wskazanych w skardze naruszeń prawa. W praktyce wymaga to wskazania konkretnych przepisów, które – zdaniem skarżącego – naruszyły sądy wydające wyroki w sprawie. Jeżeli dany zarzut nie zostanie podniesiony, nie stanie się przedmiotem badania. Dodatkowo w postępowaniu kasacyjnym nie można powoływać nowych faktów ani dowodów. Podsumowując, jest to postępowanie „o prawie”, a nie „o faktach”.
Przedsąd kasacyjny
Najtrudniejszym elementem skargi kasacyjnej bywa tzw. przedsąd kasacyjny, czyli etap selekcji skarg przez Sąd Najwyższy. Dopiero przyjęcie konkretnej skargi do rozpoznania skutkuje jej merytorycznym rozpoznaniem. Oznacza to, że nie każdą skargę kasascyjną sąd rozpatruje (tzn. nie w każdym przypadku zarzuty są oceniane). Skarżący musi zawrzeć w skardze wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania wraz z odrębnym uzasadnieniem. To właśnie to uzasadnienie ma przekonać Sąd Najwyższy, że sprawa zasługuje na merytoryczne badanie. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w określonych przypadkach. Dzieje się tak, gdy:
- występuje istotne zagadnienie prawne,
- zachodzi potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie,
- zachodzi nieważność postępowania,
- skarga jest oczywiście uzasadniona.
Istotne zagadnienie prawne wymaga przedstawienia problemu w sposób ogólny i abstrakcyjny, niezależny od szczegółów stanu faktycznego. Jednocześnie trzeba się skupić na wykazaniu związku z rozstrzygnięciem sprawy. W przypadku potrzeby wykładni nie wystarczy ogólne powołanie się na niejasność przepisu. Należy wskazać przepis, rozbieżne interpretacje i konkretne orzeczenia, w których doszło do odmiennej wykładni. Wymagane jest wyjaśnienie , na czym polega problem i jakie jest jego znaczenie dla konkretnego sporu sądowego. Nieważność postępowania opiera się na przesłankach ustawowych, takich jak np. niedopuszczalność drogi sądowej czy pozbawienie strony możności obrony. Z kolei oczywista zasadność zachodzi wtedy, gdy sprzeczność orzeczenia z przepisami niepodlegającymi różnej wykładni jest widoczna na pierwszy rzut oka. Innymi słowy, naruszenie jest ewidentne bez potrzeby pogłębionej analizy.
Kancelaria prawna a skarga kasacyjna
Doświadczenie pokazuje, że skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej wymaga nie tylko dobrej znajomości przepisów, ale również praktyki w prowadzeniu spraw przed Sądem Najwyższym. Nasza kancelaria prawna zajmuje się sporządzaniem i prowadzeniem skarg kasacyjnych oraz reprezentacją klientów w postępowaniach przed Sądem Najwyższym. Oferujemy wsparcie na etapie analizy dopuszczalności skargi kasacyjnej oraz jej sporządzenia. Reprezentujemy klientów także przed Sądem Najwyższym. Posiadamy doświadczenie w sporządzaniu skarg kasacyjnych, a Sąd Najwyższy przyjmował je do rozpoznania.
- Skarga kasacyjna: co warto wiedzieć? - 30 stycznia 2026
- Klauzule abuzywne – co warto wiedzieć? - 12 stycznia 2026
- Czym jest czyn nieuczciwej konkurencji? - 5 stycznia 2026
