Termin przedawnienia roszczeń
Zgodnie z kodeksem cywilnym zasadniczy termin przedawnienia dla roszczeń majątkowych wynosi zasadniczo sześć lat. Natomiast dla roszczeń okresowych (np. czynsz, odsetki) oraz roszczeń związanych z działalnością gospodarczą – trzy lata. Po zmianach z 2018 r. ustawodawca wprowadził regułę, że w takich przypadkach przedawnienie następuje zawsze 31 grudnia. Z jednej strony daje to wierzycielowi trochę „darmowego czasu”, ale z drugiej – powoduje dużą kumulację przedawniających się roszczeń właśnie na przełomie roku.
Przedawnienie roszczenia a możliwość jego dochodzenia
Warto pamiętać, że upływ terminu nie „kasuje” długu. Roszczenie nadal istnieje, ale co do zasady staje się tzw. zobowiązaniem naturalnym. W konsekwencji dłużnik może dobrowolnie zapłacić, ale jeśli skutecznie podniesie zarzut przedawnienia, wierzyciel nie wyegzekwuje należności przymusowo. Inaczej dzieje się w przypadku konsumentów. Jeśli przedsiębiorca dochodzi swoich roszczeń od konsumenta, sąd bada przedawnienie z urzędu. Innymi słowy, sąd bada przedawnienie roszczenia przedsiębiorcy nawet bez zarzutu konsumenta.
Uchwała Sądu Najwyższego – przedawnienie na koniec roku
Warto uwzględnić także stanowisko w sprawie przedawnienia roszczeń wyrażone przez Sąd Najwyższy w uchwale z 23.10.2025 r. (III CZP 21/25). Uchwała ta przesądziła, że zasada liczenia końca terminu na 31 grudnia dotyczy również roszczeń stwierdzonych prawomocnym wyrokiem, ugodą sądową czy ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd. Jeśli mamy wyrok zasądzający należność, to także w tym przypadku przedawnienie na koniec roku nastąpi 31 grudnia danego roku. To dobra wiadomość dla wierzycieli, ale jednocześnie sygnał dla dłużników, że ochrona przed egzekucją nie pojawia się tak szybko, jak mogłoby się wydawać.
Jak przerwać bieg przedawnienia
Z punktu widzenia praktyki prawniczej, końcówka roku to „ostatni dzwonek” na podjęcie czynności przerywających lub przynajmniej wstrzymujących bieg przedawnienia. Klasycznym narzędziem jest wniesienie pozwu lub wniosku egzekucyjnego – takie działania co do zasady powodują rozpoczęcie biegu terminu na nowo. Z kolei od kilku już lat zawezwanie do próby ugodowej nie przerywa biegu przedawnienia, a jedynie go zawiesza na czas trwania tych postępowań. Taka zmiana znacząco ogranicza ich „ratunkową” dla wierzycieli funkcję.
Przedawnienie przedsiębiorcy i osoby prywatne
Grudzień to zatem dobry (i w zasadzie ostatni) moment, aby przejrzeć stare faktury, umowy, wyroki, ugody i ocenić, które roszczenia mogą wkrótce się przedawnić. Dotyczy to zarówno przedsiębiorców, jak i osób prywatnych. Warto sprawdzić datę wymagalności, rodzaj roszczenia, to, czy po drodze były podejmowane czynności przed sądem.
Podsumowanie
Podsumowując, końcówka roku to newralgiczny okres z perspektywy instytucji przedawnienia. Liczne roszczenia – w tym te potwierdzone wyrokiem – mogą 31 grudnia bezpowrotnie utracić możliwość dochodzenia. Świadome zaplanowanie działań jak najwcześniej w grudniu pozwala zabezpieczyć interesy i uniknąć przykrego zaskoczenia. Pozew złożony w styczniu będzie już spóźniony. Dlatego zachęcamy Państwa do skorzystania z pomocy naszej kancelarii przy analizie terminów przedawnienia i zaplanowaniu najkorzystniejszych kroków prawnych.
- Skarga kasacyjna: co warto wiedzieć? - 30 stycznia 2026
- Klauzule abuzywne – co warto wiedzieć? - 12 stycznia 2026
- Czym jest czyn nieuczciwej konkurencji? - 5 stycznia 2026
